Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5BGT210İnsan Bilgisayar Etkileşimi3+0+03330.07.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Bilişim Güvenliği Teknolojisi
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Temel amacı, öğrencilere donanım ve yazılım sistemlerinin insan bilişine, psikolojisine ve fiziksel ergonomisine en uygun şekilde nasıl tasarlanıp, uygulanıp ve değerlendirileceğini öğretmektir.
Dersin İçeriği İnsanların dijital sistemlerle olan etkileşimini bilişsel, fiziksel ve teknik boyutlarıyla ele alırken, bu etkileşim süreçlerindeki güvenlik zafiyetlerini ve savunma stratejilerini odağa alan disiplinlerarası bir eğitim sunar.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, tartışma, gösterip yaptırma ve sunum.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr.Gör. Mehmet Bilgin mehmet.bilgin@ankarabilim.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY.
Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
Ders Notları Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY.

Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).

Ders Yapısı
Mühendislik Bilimleri %25
Mühendislik Tasarımı %25
Sosyal Bilimler %25
Sağlık Bilimleri %25

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ara Sınavlar 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10,5 10,5
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 76,5

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 İnsan algı sisteminin (görme, işitme, dokunma) ve bilişsel süreçlerin (bellek, dikkat, öğrenme) arayüz tasarımı üzerindeki etkilerini analiz eder.
2 Fitts, Hick ve Steering gibi temel etkileşim yasalarını kullanarak kullanıcı performansını matematiksel olarak tahmin eder.
3 Gestalt İlkelerini ve renk teorisini kullanarak estetik açıdan tutarlı, işlevsel ve profesyonel arayüzler yapılandırır.
4 Shneiderman’ın 8 Altın Kuralı ve sezgisel (heuristic) analiz yöntemleriyle mevcut sistemlerin kullanılabilirliğini denetler.
5 Artırılmış (AR), Sanal (VR) ve Karma (MR) gerçeklik ortamlarında etkileşim tasarımının temel zorluklarını ve çözüm yollarını özetler.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 İnsan Bilgisayar Etkileşimine Giriş Dersle ilgili genel araştırma Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
2 İnsan-Bilgisayar Etkileşimi’nin (İBE) doğuşu ve tarihsel gelişimi, temel kavramsal çerçeve ve her yerde mevcut (yaygın) etkileşim sistemleri.  İlgili ders kitabından 1. bölümün okunması. Günlük hayattan 3 farklı kullanıcı arayüzü (başarılı ve başarısız) örneğinin not edilmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
3 Arayüzün kullanıcı gözüyle yorumlanması, kullanıcı beklentilerinin belirlenmesi, insan odaklı tasarım felsefesi ile görev ve kullanıcı modelleme.  Kullanıcı senaryosu (persona) oluşturma tekniklerinin araştırılması. Seçilen bir sistem için taslak bir kullanıcı profili oluşturulması. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
4 Prototipleme evreleri, tasarım yaklaşımları ve hazırlanan ön modellerin etkinlik değerlendirmesi.  Kağıt prototipleme (low-fidelity) yöntemleri hakkında makale okunması. Derse boş A4 kağıtları ve çizim araçları getirilmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
5 Konumlandırma ve metin girişi yöntemleri, hareket algılama ve bakış takibi sistemleri biyometrik duyumsama araçları, görüntüleme teknolojileri, ses arayüzleri ve basılı çıktı donanımları.  Göz izleme (eye-tracking) veya sesli komut gibi geleneksel olmayan bir giriş cihazının kullanım alanlarına dair vaka çalışması incelenmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
6 Etkileşim Kanunları: Fitts, Direksiyon (Steering) ve Hick Yasaları KLM ve GOMS Tabanlı Bilişsel Modelleme Teknikleri.  Fitts Yasası üzerine temel bir okuma yapılması. KLM-GOMS modellerinin mühendislik arayüzlerindeki uygulamalarına dair literatür taraması. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
7 İnsan algısının yapısı, veri toplama kanalları ve duyusal bilgilerin zihinsel işlenme süreçleri.  İnsan görsel ve işitsel algı sınırları ile motor tepki süreleri hakkında kaynak taraması yapılması. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
8 ARA SINAV  Sınav kapsamındaki tüm teorik kavramların ve tasarım ilkelerinin genel tekrarı. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
9 Kullanıcının bilişsel haritası: Hafıza kapasitesi, odaklanma eşikleri ve yeni sistemleri öğrenme mekanizmaları.  Bilişsel yük teorisi (Cognitive Load Theory) ve Miller`ın `Sihirli Sayı 7±2` kuralı üzerine kısa araştırma yapılması. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
10 Görsel estetik ve tasarım ilkeleri: Gestalt kuramları çerçevesinde form, şekil ve renk dinamikleri.  Gestalt algı ilkelerinin web veya mobil arayüzlerdeki uygulamalarına dair 2 örnek ekran görüntüsü bulunup derse getirilmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
11 Kullanılabilirliği artırma ilkeleri: Shneiderman’ın Sekiz Altın Kuralı, Sezgisel (Heuristic) Analiz ve Tasarım Rehberleri.  Jakob Nielsen’ın 10 Sezgisel (Heuristic) kuralının okunması. Seçilen bir kurumsal uygulamanın bu kurallara göre hızlıca değerlendirilmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
12 Engelsiz erişim standartları ve evrensel tasarım ilkeleri: Herkes için teknoloji.  WCAG (Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri) temel standartlarının incelenmesi ve bir ekran okuyucu (screen reader) eklentisinin denenmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
13 Oyun teorisi ve etkileşim stratejileri: Dijital oyun dünyası, oyun geliştirme süreçleri ve oyuncu tiplemeleri.  Bartle`ın oyuncu tipleri taksonomisinin okunması ve popüler bir simülasyon/oyun arayüzünün stratejik olarak incelenmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
14 Artırılmış, sanal ve karma gerçeklik teknolojileri: Dijital uzamlarda etkileşim modelleri ve kullanıcı deneyimi.  Sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) ortamlarındaki uzamsal (spatial) etkileşim tasarımlarına dair örnek vaka izlenmesi. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).
15 Final Dönem sonu projelerinin/prototiplerinin teslim için son kontrollerinin yapılması ve final sınavına hazırlık. Teoriden Pratiğe İnsan – Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Mühendisliği - Prof. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY. Gündelik Şeylerin Tasarımı (The Design of Everyday Things) - Don Norman (Türkçe çevirisi mevcut).

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 5 5 5
Ö1
Ö2
Ö3
Ö4
Ö5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek