Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3BGT209Veritabanı Uygulamaları ve Güvenliği1+2+02415.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Bilişim Güvenliği Teknolojisi
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı; öğrencilerin ilişkisel veri tabanı sistemlerinin tasarımı ve yönetimine ilişkin bilgilerini uygulamaya aktarmalarını, SQL kullanarak ileri düzey veri tabanı işlemlerini gerçekleştirebilmelerini ve veri tabanı güvenliğine yönelik temel yöntemleri uygulayabilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin erişim kontrolü ve yetkilendirme, veri tabanı güvenlik tehditleri, veri bütünlüğü, yedekleme ve kurtarma, denetim ve izleme ile veri koruma ve şifreleme yaklaşımlarına ilişkin uygulama becerileri kazanmaları amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği Bu ders kapsamında ilişkisel veri tabanı sistemlerinin tasarımı ve normalizasyonu, ileri SQL sorguları, view, index, stored procedure, function, trigger ve transaction yapıları ele alınmaktadır. Veri tabanı güvenliği kapsamında kimlik doğrulama ve yetkilendirme, rol tabanlı erişim kontrolü, veri tabanı güvenlik tehditleri ve SQL Injection, yedekleme ve kurtarma, denetim ve izleme, veri gizliliği ve şifreleme yaklaşımları incelenmektedir. Konular Microsoft SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) ortamında gerçekleştirilen laboratuvar uygulamaları ve dönem boyunca geliştirilen veri tabanı projesi üzerinden uygulamalı olarak yürütülmektedir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, Soru-Cevap, Uygulamalı Laboratuvar Çalışmaları, Problem Çözme, Örnek Olay (Senaryo) Analizi, Proje Tabanlı Öğrenme, Sunum
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr.Gör. Zeynep Yaren Oğuz Polat zeynep.polat@ankarabilim.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Kıran, S. (2021). İlişkisel Veritabanı Tasarlama ve SQL ile Geliştirme. Nobel Akademik Yayıncılık.
Ayık, Y. Z. (2020). Veri Tabanlarında Bilgi Yönetimi Güvenlik ve Performans: Öğrenci İşleri Web Uygulaması. Nobel Bilimsel Eserler.
Connolly, T., & Begg, C. (2015). Database Systems: A Practical Approach to Design, Implementation, and Management (6th ed.). Pearson.
Microsoft Learn. SQL Server Technical Documentation. SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) için güncel teknik dokümantasyon.
Öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları ve sunumlar; Microsoft SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) laboratuvar uygulama dokümanları; örnek T-SQL kodları; CompanyDB uygulama senaryoları; veri tabanı güvenliği, erişim kontrolü, yedekleme-kurtarma, denetim ve şifreleme konularına ilişkin uygulama materyalleri.
Ders Notları 1. Kıran, S. (2021). İlişkisel Veritabanı Tasarlama ve SQL ile Geliştirme. Nobel Akademik Yayıncılık.
2. Ayık, Y. Z. (2020). Veri Tabanlarında Bilgi Yönetimi Güvenlik ve Performans: Öğrenci İşleri Web Uygulaması. Nobel Bilimsel Eserler.
3. Connolly, T., & Begg, C. (2015). Database Systems: A Practical Approach to Design, Implementation, and Management (6th ed.). Pearson.
4. Microsoft Learn. SQL Server Technical Documentation. SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) için güncel teknik dokümantasyon.
5. Öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları ve sunumlar; Microsoft SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) laboratuvar uygulama dokümanları; örnek T-SQL kodları; CompanyDB uygulama senaryoları; veri tabanı güvenliği, erişim kontrolü, yedekleme-kurtarma, denetim ve şifreleme konularına ilişkin uygulama materyalleri.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %20
Mühendislik Bilimleri %60
Mühendislik Tasarımı %0
Sosyal Bilimler %0
Eğitim Bilimleri %0
Fen Bilimleri %0
Sağlık Bilimleri %0
Alan Bilgisi %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 30
Proje 1 % 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
3
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 1 14
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ara Sınavlar 1 10 10
Laboratuvar 14 2 28
Proje 1 22 22
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3,92156862745098 100

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Veri tabanı temellerini ve SQL sorgulama yeteneklerini geliştirir.
2 Veri tabanı tasarımı ve güvenliği konusunda yeterlilik sahibi olur.
3 Güvenlik tehditlerini ve savunma stratejilerini öğrenir. Şifreleme konusunda bilgi sahibi olur
4 Denetim kayıtları ve güvenlik olaylarını izleme yeteneği gelişir.
5 Veri tabanı uygulamaları geliştirmeyi öğrenecekler.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 SQL Server ve ilişkisel veri tabanı temellerinin tekrarı; ilişkisel veri tabanı kavramları, veri tabanı ve tablo yapısı, veri tipleri, Primary Key-Foreign Key ilişkileri, temel kısıtlamalar (Constraints), Microsoft SQL Server ve SQL Server Management Studio (SSMS) ortamının tanıtılması İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve laboratuvar uygulama dokümanları
2 Veri tabanı tasarımı ve normalizasyon; veri tekrarları, ekleme-güncelleme-silme anomalileri, birinci normal form (1NF), ikinci normal form (2NF), üçüncü normal form (3NF), tablo ilişkilerinin ve kısıtlamaların düzenlenmesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve laboratuvar uygulama dokümanları
3 SQL sorgulama ve ileri sorgular; SELECT, WHERE ve ORDER BY yapılarının kısa tekrarı, INNER JOIN, LEFT JOIN, RIGHT JOIN, toplama fonksiyonları, GROUP BY, HAVING ve alt sorgular (Subqueries) İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve örnek T-SQL kodları
4 View ve Index yapıları; View oluşturma ve kullanma, görünümler aracılığıyla veri erişiminin sınırlandırılması, Index kavramı, temel Index türleri ve sorgu performansına etkileri İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve laboratuvar uygulama dokümanları
5 Stored Procedure ve User-Defined Function yapıları; Stored Procedure oluşturma ve çalıştırma, parametre kullanımı, User-Defined Function kavramı, Scalar ve Table-Valued Function yapıları, Procedure ve Function arasındaki farklar İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve örnek T-SQL kodları
6 Trigger yapıları ve veri bütünlüğü; DML Trigger kavramı, INSERT-UPDATE-DELETE olayları, AFTER Trigger, inserted ve deleted tabloları, veri değişikliklerinin otomatik olarak kaydedilmesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve laboratuvar uygulama dokümanları
7 Transaction ve hata yönetimi; Transaction kavramı ve ACID özellikleri, BEGIN TRANSACTION, COMMIT ve ROLLBACK işlemleri, TRY-CATCH ile hata yönetimi ve veri bütünlüğünün korunması İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve CompanyDB uygulama senaryoları
8 Ara Sınav Önceki konuların tekrar edilmesi Ders materyalleri
9 Veri tabanında kimlik doğrulama ve yetkilendirme; Authentication ve Authorization kavramları, Windows ve SQL Server Authentication, Login, User, Schema, Server Role ve Database Role yapıları İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve laboratuvar uygulama dokümanları
10 Veri tabanı erişim kontrolü ve rol tabanlı yetkilendirme (RBAC); GRANT, DENY ve REVOKE komutları, nesne düzeyinde yetkilendirme, Database Role kullanımı, rol tabanlı erişim kontrolü ve en az ayrıcalık (Least Privilege) ilkesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve erişim kontrolü uygulama dokümanları
11 Veri tabanı güvenlik tehditleri ve SQL Injection; yaygın veri tabanı güvenlik riskleri, hatalı ve aşırı yetkilendirme, kullanıcı girdilerinden kaynaklanan riskler, SQL Injection mantığı ve korunma yöntemleri, parametreli sorgular, yapay zekâ destekli araçlarla güvenlik açıklarının ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları, güvenlik uygulamaları ve örnek T-SQL kodları
12 Veri tabanı yedekleme ve kurtarma; veri kaybı ve kurtarma kavramları, Full, Differential ve Transaction Log Backup yaklaşımları, BACKUP ve RESTORE işlemleri, temel kurtarma senaryoları İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve yedekleme-kurtarma uygulama dokümanları
13 Veri tabanı denetimi, kayıt tutma ve izleme; Auditing, Logging ve Monitoring kavramları, SQL Server Audit yaklaşımı, kullanıcı faaliyetlerinin ve güvenlik olaylarının kaydedilmesi ve denetim kayıtlarının incelenmesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve denetim-izleme uygulama dokümanları
14 Veri gizliliği, şifreleme ve güvenli veri tabanı yapılandırması; hassas verilerin korunması, Data at Rest ve Data in Transit kavramları, SQL Server ` da temel şifreleme yaklaşımları, güvenli hesap ve yetki yapılandırması, veri tabanı güvenlik mekanizmalarının bütünleştirilmesi İlgili ders materyallerinin incelenmesi Ders notları ve veri güvenliği uygulama materyalleri
15 Bütünleşik Veri Tabanı Güvenliği Uygulaması, Dönem Projesinin Tamamlanması ve Genel Değerlendirme: veri tabanı tasarımı ve normalizasyon, veri tabanı nesneleri, kullanıcı ve rol yönetimi, erişim kontrolü, güvenlik, denetim, yedekleme ve veri koruma mekanizmalarının bütünleşik olarak uygulanması ve dönem boyunca ele alınan konuların genel değerlendirilmesi Dönem projesinin tamamlanması ve genel tekrar Proje dokümanları, ders notları ve uygulama materyalleri
16 Final Sınavı Final sınavına hazırlık Ders materyalleri
17 Final Sınavı Final sınavına hazırlık Ders materyalleri

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Ö1 5 5 4 1 1 1 1 1 1 3 2 1 3 1
Ö2 5 1 5 5 2 2 1 2 1 2 4 3 4 5 4
Ö3 4 2 4 5 2 2 1 3 1 2 5 4 4 4 5
Ö4 4 1 4 5 2 2 1 3 1 2 4 4 5 5 5
Ö5 5 5 4 2 2 1 2 1 1 3 3 2 4 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek